Huta, harcerstwo i śląski blues. Trzy postacie w listopadowych rocznicach

Jeden życiorys wiąże się z hutniczą technologią, drugi z harcerskimi obozami i samorządem, trzeci z bluesem wyrastającym ze śląskiej codzienności. Listopadowe rocznice przypominają o Augustynie Pilszaku, Henryku Falkusie i Janie „Kyksie” Skrzeku, których biografie mocno łączą się z Siemianowicami Śląskimi. Każdy z nich zostawił po sobie inny ślad – od przemysłowego dorobku po działalność społeczną i muzykę.

12 listopada przypada rocznica śmierci Augustyna Pilszaka, wieloletniego dyrektora Huty „Jedność”. Henryk Falkus zmarł 14 listopada 2020 roku, a 21 listopada przypada rocznica urodzin Jana „Kyksa” Skrzeka, urodzonego w 1953 roku. Ich historie pokazują trzy różne sposoby angażowania się w życie regionu.

• Augustyn Pilszak łączył wiedzę inżynierską z pracą w hucie
• Henryk Falkus działał w samorządzie i harcerstwie
• Jan „Kyks” Skrzek opowiadał o Śląsku językiem bluesa

Augustyn Pilszak łączył wiedzę inżynierską z pracą w hucie

Pilszak ukończył studia inżynierskie z zakresu plastycznej przeróbki metali na Akademii Górniczo-Hutniczej w 1955 roku. Później kontynuował naukę: zdobył tytuł magistra, ukończył studia podyplomowe i doktoranckie. W 1975 roku obronił doktorat poświęcony walcowaniu tulei rurowych ze stali 0H17N4G8.

Kolejne etapy edukacji łączył z pracą w Hucie „Jedność”. Był głównym technologiem i zastępcą dyrektora do spraw produkcji, a następnie objął stanowisko dyrektora naczelnego. Współpracę zakładu z AGH wspominał prof. dr hab. inż. Janusz Łuksza, Profesor Honorowy tej uczelni, który prowadził w hucie badania nad technologią ciągnienia rur.

Rozmowy Pilszaka z profesorem dotyczyły między innymi budowy nowoczesnej walcowni rur. Inwestycję zrealizowano tylko częściowo. Łuksza oceniał, że dalsze plany rozwoju zakładu przekreśliła ówczesna polityka gospodarcza.

„Augustyn był hutnikiem z wykształcenia, a także z krwi i kości. Lecz najważniejsze jest to, że był wspaniałym człowiekiem” – napisał prof. dr hab. inż. Janusz Łuksza.

Huta „Jedność” należy już do historii Siemianowic, ale jej dzieje przypominają, jak wiele zależało od ludzi łączących przygotowanie naukowe z doświadczeniem produkcyjnym.

Najświeższe wiadomości z Siemianowic Śląskich czekają na stronie głównej siemianowicki24.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Henryk Falkus działał w samorządzie i harcerstwie

Falkus był metalurgiem, nauczycielem akademickim Politechniki Śląskiej, przedsiębiorcą i samorządowcem. W latach 1994–1998 zasiadał w Radzie Miasta, później był członkiem zarządu miasta, a przez wiele lat pełnił funkcję skarbnika.

Ważną częścią jego życia było harcerstwo. Działał jako harcmistrz Siemianowickiego Hufca ZHP, prowadził „Czarną Trzynastkę” i kierował kręgami instruktorskimi „Artykuł 611” oraz „Milówka”. Pracował także w Komendzie Hufca i przewodniczył Sądowi Harcerskiemu. Szczególnie bliska była mu baza obozowa w Rejowie.

Artur Garbas, który poznał Falkusa w harcerstwie, opisał ich spotkanie podczas obozu w 1988 roku. Garbas przechodził wtedy trudny okres, a komendant obozu udzielił mu wsparcia. Falkus pomagał też innym, którzy zwracali się do niego o pomoc.

Zajmował się historią i kolekcjonerstwem. Zbierał między innymi krzyże harcerskie i odznaczenia. Jeden z pierwszych przedmiotów w kolekcji – krzyż podarowany przez przyjaciela – należał wcześniej do żołnierza Armii gen. Andersa i towarzyszył mu na szlaku przez Bliski Wschód, Włochy i Monte Cassino. Z czasem zbiór urósł do kilkuset eksponatów, które Falkus pokazywał na wystawach.

Wspierał także Muzeum Miejskie i działania na rzecz odnowy historycznych pomników. Historyk Zdzisław Janeczek wskazywał, że jedną z ostatnich inicjatyw Falkusa była pomoc w zakupie i ekspozycji kolekcji lamp górniczych. Na cmentarzu parafii św. Antoniego pamięć o nim przypomina pomnik-rzeźba.

Jan „Kyks” Skrzek opowiadał o Śląsku językiem bluesa

Urodzony w Siemianowicach Jan Skrzek był muzykiem, kompozytorem i jednym z rozpoznawalnych przedstawicieli śląskiego bluesa. Śpiewał, grał na harmonijce ustnej i fortepianie, a jako samouk tworzył utwory osadzone w doświadczeniach regionu. Do jego znanych piosenek należą „O mój Śląsku”, „Sztajger” i „Modlitwa bluesmana w pociągu”.

Był młodszym bratem Józefa Skrzeka, z którym również współpracował artystycznie. Występował z zespołem Rak, uczestniczył w nagraniach SBB, a w 2003 roku współtworzył Śląską Grupę Bluesową, powstałą na bazie zespołu Bezdomne Psy. Pozostał jej liderem do końca życia.

W rodzinnej historii Skrzeków ważne miejsce zajmuje także ich stryj, harcmistrz i nauczyciel Józef Skrzek. Działał w konspiracji podczas okupacji i został zamordowany przez hitlerowców w Bytkowie w 1941 roku. Upamiętnia go pomnik na placu Skrzeka i Wójcika, poświęcony również harcmistrzowi Pawłowi Wójcikowi.

Jan „Kyks” Skrzek zmarł w 2015 roku. Jego muzykę przypomina Michałkowickie Bluesowanie imienia Jana „Kyksa” Skrzeka, organizowane w SCK Park Tradycji. W Siemianowicach pamięć o tych postaciach łączy się więc z konkretnymi miejscami i wydarzeniami – od pomnika-rzeźby na cmentarzu po spotkanie poświęcone śląskiemu bluesowi.

na podstawie: Urząd Miasta w Siemianowicach Śląskich.